KAVCIOĞLU: KREDİLER ÜZERİNDE SIKILAŞTIRMA ETKİSİ SÜRÜYOR

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, TBMM Plan Bütçe Komisyonu'nda sunum yaptı. Kavcıoğlu, sunumunda güçlü parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki yavaşlatıcı etkilerinin devam ettiğini belirtti.

KAVCIOĞLU: KREDİLER ÜZERİNDE SIKILAŞTIRMA ETKİSİ SÜRÜYOR

11.10.2021 17:37 0 Yazdır

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu’nda sunumunu yaptı. 

TCMB Başkanı Kavcıoğlu TBMM çatısı altında ilk defa yaptığı sunumu 3 başlık altında topladı. Başlıklar "Küresel gelişmeler", "İktisadi faaliyet ve dış denge" ile "Enflasyon" oldu.

Kavcıoğlu'nun sunumunda, enflasyondaki yükselişi geçici faktörlere dayandırırken, ihracattaki güçlü artış eğiliminin, aşılamadaki kuvvetli ivmenin turizmi canlandırmasıyla yılın geri kalanında cari işlemler hesabının fazla vermesinin beklendiğini iletti. Kavcıoğlu ayrıca, "Parasal duruşun sıkılığı ticari kredilerde öngörülenin ötesinde daraltıcı etki yapmaya başlamıştır. Bunun yanında, bireysel kredilerin ılımlı seyre dönmesi için makroihtiyati politika çerçevesi güçlendirilmiştir" dedi. .

Kavcıoğlu'nun sunumu şu şekilde: 

KÜRESEL GELİŞMELER

Salgın hastalığın dünya genelinde hızla yayılması, küresel ticaret ve iktisadi faaliyette belirgin bir yavaşlamaya neden olmuştur. Salgın döneminde, 2008 finansal krizinden farklı olarak hizmetler sektörünün daha olumsuz etkilendiği görülmektedir.

Salgın döneminde ülkeler çeşitli uygulamalarla ekonomilerini desteklemişlerdir.

Türkiye, OECD ülkeleri ve Çin ile birlikte değerlendirildiğinde yüzde 1,8 ile 2020 yılında pozitif büyüme kaydeden iki ekonomiden biri olmuştur.

Milli gelir, 2021 yılı birinci çeyreğinde yüzde 7,2 büyüme kaydetmiştir. 

2021 yılı ikinci çeyreğinde baz etkilerinin de katkısıyla birçok ülkede yüksek oranlı büyümeler görülmüştür. Türkiye ekonomisi bu dönemde yüzde 21,7 oranında büyümüştür.

Aşılamanın dünya genelinde hızlanması, küresel ekonomik toparlanmayı desteklemektedir.

Virüsün yeni varyantları, vaka sayısında artışa yol açarak salgının seyrine ilişkin belirsizliklerin devam etmesine neden olmaktadır. Aşılamada ilerleme kaydeden ülkelerde ölüm oranlarında düşüş görülmektedir.

Küresel ekonomi, aşılama faaliyetlerinin yanı sıra para ve maliye politikalarının desteğiyle toparlanmaya devam etmektedir.

Üretici ve tüketici enflasyonu arasındaki fark, son zamanlarda birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomide uzun vadeli eğilimlerin üzerinde seyretmektedir. 

Türkiye’nin başta hanehalkı ve kamu borçluluğu olmak üzere toplam borcu yönünden gelişmiş ülkelerden olumlu ayrıştığı görülmektedir.

Gelişmekte olan ülkelere kıyasla Türkiye, kamu ve hanehalkı borçluluğunda görece olumlu ayrışırken, finans dışı özel kesimde borçluluk görece daha yüksek seviyelerdedir.

İKTİSADİ FAALİYET ve DIŞ DENGE

İktisadi faaliyet salgın tedbirlerinin kısıtlayıcı etkilerine karşın ikinci çeyrekte gücünü korumuştur.

Temmuz ayında sanayi üretimi köprü günleri ve oynaklığı yüksek kalemler kaynaklı arızi etkilerle aylık ve çeyreklik bazda daralmıştır. Söz konusu geçici faktörler hariç tutulduğunda, ana eğilimin halen güçlü olduğu değerlendirilmektedir.

Açılma ve normalleşme adımlarıyla birlikte sektörler genelinde güvenin arttığı görülmektedir.

Üçüncü çeyreğe ilişkin öncü göstergeler, dış talebin desteğiyle iktisadi faaliyetteki artış eğiliminin sürdüğüne işaret etmektedir.

Kapasite kullanım oranı tarihsel ortalamasına ulaşmıştır. Dayanıklı mallar ve ara malı sektöründe kapasite kullanım oranları salgın öncesi düzeylerinden  yüksek seyretmektedir.

Firmaların yatırım ve istihdam eğilimlerindeki artış sürmektedir. Yatırım eğilimindeki artış sektörlerin geneline yayılmıştır.

Yatırım eğilimi firma ölçekleri genelinde güçlü seyrini korumaktadır. Makine teçhizat yatırımlarının milli gelir içindeki payı artmaktadır.

Hizmetler sektöründe son dönemde güçlü bir istihdam artışı ile salgın dönemi kayıplarının telafi edildiği görülmektedir. Olumlu dış talep görünümünün de etkisiyle sanayi istihdamı güçlü seyretmektedir.

Tarım dışı istihdam salgın öncesi düzeylerini aşmıştır.

Karşılama Oranı:

Toplam İhracat/İthalat

2015: %70,7
2020: %77,3
2021: %82,7

Altın Hariç İhracat/İthalat

2015: %68,3
2020: %85,9
2021: %85,5

Türkiye, Avrupa ile dış ticaretinde fazla vermeye başlarken, Asya bölgesi ile dış ticaret açığı vermeye devam etmektedir.

Dış ticaretteki dengelenme reel olarak daha belirgindir. Dış ticaret hadlerindeki bozulma miktar bazında gerçekleşen dengelenmenin cari işlemler dengesine yansımasını sınırlandırmaktadır.

Altın ithalatındaki düşüş ve turizmdeki toparlanmanın katkısıyla cari işlemler dengesi iyileşmektedir.

Ekim 2021- Temmuz 2022 döneminde vadesi gelen finansal dış borç bankacılık sektörü ağırlıklı olarak 67,6 milyar ABD doları düzeyindedir.

2021 yılı Temmuz ayı itibarıyla reel sektörün kısa vadeli net döviz pozisyonu 57,6 milyar ABD doları seviyesindedir. Reel sektörün net döviz pozisyonu açığı ise son 3 yılda azalış eğilimini sürdürerek 126,7 milyar ABD doları düzeyine gerilemiştir.

2021 yılı Temmuz ayı itibarıyla reel sektörün kısa vadeli net döviz pozisyonu 57,6 milyar ABD doları seviyesindedir. Reel sektörün net döviz pozisyonu açığı ise son 3 yılda azalış eğilimini sürdürerek 126,7 milyar ABD doları düzeyine gerilemiştir.

ENFLASYON

Tüketici enflasyonu, Eylül ayında yüzde 19,58 seviyesine ulaşmıştır. Son dönemde gözlenen yükselişte gıda ve enerji grupları etkili olmuştur.

B ve C göstergelerinin yakın dönem eğilimlerinde yavaşlama görülürken, yüksek seviyeler korunmaktadır. Bu dönemde hizmet kaleminin eğilimi bir miktar artarken, işlenmiş gıda ve temel mal
eğilimleri azalmıştır.

Eylül ayında işlenmiş gıda enflasyonu tarihsel ortalamaları civarında seyrederken, işlenmemiş gıda fiyatları gerilemiştir.

Uluslararası tarımsal emtia ve gıda fiyatlarındaki yüksek seviyeler, birikimli döviz kuru etkileri, iklim koşulları ve bazı ürünlerdeki arz kısıtlamaları gıda enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etmiştir.

Uluslararası tarımsal emtia ve gıda fiyatlarındaki yüksek seviyeler, birikimli döviz kuru etkileri, iklim
koşulları ve bazı ürünlerdeki arz kısıtlamaları gıda enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etmiştir.

Emtia fiyatlarındaki yüksek seyir sürmektedir.

Döviz kuru ve uluslararası emtia  fiyatlarından etkilenen tarihsel dinamikler, üretici enflasyonundaki son dönemde gözlenen artışı açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Uluslararası nakliye maliyetlerinin artması ve teslimat sürelerinin uzaması üretici fiyatları üzerinde baskı oluşturmaktadır.

Tedarik süreçlerindeki aksamalar da üretici fiyatlarında artışa neden olan bir unsur olarak öne çıkmakta ve fiyatlara yukarı yönlü etki etmektedir.

Kur etkisinden arındırılmış firma kredisi  yıllık büyümesi tarihi ortalamalarının belirgin altındadır. Bireysel kredilerin yıllık büyüme oranı firma kredilerinin üzerinde seyretmektedir.

Yıl sonuna göre bakıldığında kur etkisinden arındırılmış kredi büyümesi %6,9’dur. Aynı büyüme eğilimi yıl sonu için %9,4’lük bir büyüme ima etmektedir.

2021 yılında TL mevduat güçlü artışını sürdürmüş, YP mevduat artışı görece sınırlı kalmıştır. Yakın dönem gerçekleşmelerinde TL tercihi devam etmiş, YP mevduat azalmıştır.

Eylül ayında para politikası faizinde 100 baz puan indirim yapılmıştır.

Genel Değerlendirme

- Öncü göstergeler yurt içinde iktisadi faaliyetin üçüncü çeyrekte dış talebin de etkisiyle güçlü seyrettiğine işaret etmektedir.

- Aşılamanın toplumun geneline yayılarak hızlanması salgından olumsuz etkilenen hizmetler, turizm ve bağlantılı sektörlerin canlanmasına ve iktisadi faaliyetin daha dengeli bir bileşimle sürdürülmesine olanak tanımaktadır.

- Olumlu dış talep koşulları ve uygulanmakta olan sıkı para politikası cari işlemler dengesini pozitif etkilemektedir.

- İhracattaki güçlü artış eğilimi ve aşılamadaki kuvvetli ivmenin turizm faaliyetlerini canlandırmasıyla yılın geri kalanında cari işlemler hesabının fazla vermesi beklenmektedir. Cari işlemler dengesinde görülen iyileşme eğilimi fiyat istikrarı hedefi için önem arz etmektedir.

- Enflasyonda son dönemde gözlenen yükselişte; gıda ve ithalat fiyatlarındaki artışlar ile tedarik
süreçlerindeki aksaklıklar gibi arz yönlü unsurlar, yönetilen/yönlendirilen fiyatlardaki artışlar ve açılmaya bağlı talep gelişmeleri etkili olmaktadır.

- Bu etkilerin arızi unsurlardan kaynaklı olduğu değerlendirilmektedir. Diğer taraftan, güçlü parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki yavaşlatıcı etkileri devam etmektedir.

- Parasal duruşun sıkılığı ticari kredilerde öngörülenin ötesinde daraltıcı etki yapmaya başlamıştır. Bunun yanında, bireysel kredilerin ılımlı seyre dönmesi için makroihtiyati politika çerçevesi güçlendirilmiştir.

- TCMB, para politikasının etkileyebildiği talep unsurları, çekirdek enflasyon gelişmeleri ve arz şoklarının yarattığı etkilerin ayrıştırılmasına yönelik analizleri değerlendirmiştir.

- Bu çerçevede para politikası duruşunda güncellemeye ihtiyaç bulunduğu değerlendirmesi
yapılmış ve Eylül ayında politika faizinde indirim yapılmasına karar verilmiştir.

 

Hisse Son Değişim
SARKY 18.48 10,00 %
ATATP 43.56 10,00 %
SELVA 10.91 9,98 %
PENTA 226.4 9,96 %
KARYE 22.1 9,95 %
DOBUR 53.25 9,93 %
AKFGY 6.76 9,92 %
DESPC 10.09 9,91 %
ZRGYO 2 9,89 %
AYEN 6.24 9,86 %
HEDEF 3.12 9,86 %
GOZDE 6.69 9,85 %
PEGYO 1.62 9,46 %
DOGUB 4.8 6,90 %
KRGYO 6.8 6,75 %
EGPRO 32.16 6,63 %
EGSER 15.85 6,59 %
KZBGY 30 6,01 %
ATSYH 6.33 5,50 %
BIOEN 26.34 5,36 %
DIRIT 4.42 5,24 %
RALYH 6.5 5,01 %
SNPAM 14.33 4,98 %
MAKTK 3.6 4,35 %
EMNIS 19.08 4,09 %
DOAS 36.32 4,01 %
MNDRS 2.09 3,98 %
KAPLM 25.28 3,95 %
SANFM 28 3,70 %
RHEAG 2.3 3,60 %

Hisse Son Değişim
FRIGO 21 -8,30 %
GOODY 8 -6,32 %
KTSKR 31.42 -5,59 %
TIRE 8.72 -5,22 %
TURSG 4.89 -4,31 %
DYOBY 9.81 -3,82 %
TATGD 9.57 -3,82 %
JANTS 62.05 -3,80 %
ALCAR 297.4 -3,63 %
PKART 17.69 -3,60 %
PNSUT 16.07 -3,19 %
SEKUR 19.19 -3,18 %
TTRAK 164.9 -3,00 %
ATAGY 4.03 -2,89 %
PRKAB 22.6 -2,67 %
ERBOS 117 -2,58 %
ADESE 1.15 -2,54 %
SERVE 14.1 -2,49 %
MARTI 1.66 -2,35 %
CASA 119 -2,22 %
BFREN 831.1 -2,19 %
LINK 28.28 -2,15 %
KLNMA 20.98 -2,15 %
MERIT 28.38 -2,14 %
BRISA 23.34 -2,10 %
TRILC 9.82 -2,09 %
CMBTN 212.5 -2,07 %
GWIND 4.32 -2,04 %
BRYAT 348 -2,00 %
ANSGR 5.92 -1,99 %

Hisse Son Fiyat Değişim Hacim
GARAN 9.85 0,29 % 1.896.702.592
TSPOR 5.42 0,18 % 410.903.930
SISE 8.66 -0,12 % 403.148.558
THYAO 14.97 0,12 % 385.341.005
AKBNK 5.86 0,08 % 374.149.700
EREGL 19.69 -0,08 % 373.854.048
YKBNK 2.73 0,07 % 351.299.980
ISCTR 5.63 0,02 % 343.002.822
BIMAS 62.15 -0,95 % 300.687.514
KOZAL 107.3 2,40 % 300.027.151
SASA 31.04 0,12 % 286.688.664
FROTO 185.6 -2,60 % 243.174.446
GUBRF 68.75 0,25 % 212.128.281
KRDMD 7.46 -0,04 % 203.232.284
TUPRS 139.8 -1,50 % 195.826.091
ASELS 16.43 -0,05 % 177.628.899
GOZDE 6.69 0,60 % 163.448.969
JANTS 62.05 -2,45 % 157.003.710
ANGEN 21.86 0,30 % 142.977.657
BASGZ 37.2 0,80 % 138.630.091
ZOREN 1.64 -0,02 % 120.121.573
KCHOL 23.58 0,02 % 106.133.000
BJKAS 6.24 0,00 % 100.728.967
GSRAY 3.61 0,11 % 99.480.312
PETKM 6.53 -0,03 % 98.168.941
KOZAA 16.85 0,10 % 94.041.608
HALKB 4.43 0,01 % 88.587.304
SARKY 18.48 1,68 % 88.571.489
KTSKR 31.42 -1,86 % 83.101.218
MANAS 15.77 0,07 % 79.168.542